«قلی ها» که سازنده و بهره بردار راه آهن سراسری ایران بودند

[ad_1]

تاسیس راه آهن سراسری ما مرهون دو برادر صنعتگر و سیاستمدار دوران پهلوی اول است. مهدی و مرتضی هدایت هر دو با پسوند «قلی» اطلاق می شدند. مرتضی قلی ایده خود را در کتاب راه نجات در زمان محمدعلی شاه قاجار مطرح کرد و 20 سال بعد در دوران پهلوی اول، برادرش مهدی قلی ایده او را از کتاب او گرفت و آن را به صورت لایحه درآورد. به تصویب دولت و مجلس و اجرای آن رسید.

به گزارش ایسنا، امروز چهارم اسفندماه سالگرد تصویب لایحه ساخت راه آهن سراسری کشورمان در سال 1305 است.

شما

رضا قلی خان هدایت مازندرانی

لایحه احداث راه آهن سراسری در ایران برای دومین بار توسط مهدی قلی هدایت مخبرالسلطنه وزیر فواید عامه پهلوی اول و نوه رضاقلی خان هدایت مازندرانی فتحعلی شاه، محمد به مجلس شورای ملی تقدیم شد. شاه و ناصرالدین شاه.

شما

مرتضی قلی خان هدایت

اما ایده و طراح اصلی این خط مرتضی قلیخان هدایت معروف به صنیع الدوله بود. در سال 1286 او ایده خود را در کتابی به نام راه نجات نوشت و خط راه آهن را بر روی نقشه جغرافیایی هنری کیپرت که در سال 1883 در برلین منتشر شد ترسیم کرد. او سالها در آلمان به تحصیل در صنعت پرداخت.

شما

مهدی قلی خان هدایت

ایده این صنعتگر 20 سال بعد در پاییز 1306 توسط برادرش به مرحله اجرا درآمد. طرح برادرش به مجلس شورای ملی ششم در یک لایحه. از میان اکثریت نمایندگان در نهایت موفق شد رای موافق نمایندگان را به دست آورد و در 25 مهر 67 در برنامه ای باشکوه با حضور مقامات عالی کشور پروژه تشکیل برادر خود را آغاز کند.

شما

مهدی قلی هدایت به همراه جعفرقلی خان بختیاری و محمدعلی فرزین در مجلس شورای ملی

حرف مهدی قلی به راحتی قابل قبول نبود. وی لایحه احداث راه آهن سراسری را یک بار در هفته آخر پنجمین دوره مجلس شورای ملی در بهمن 1304 و بار دیگر در روز اول اسفند 1305 برای ششمین دوره مجلس شورای ملی به تصویب رساند که توسط مجلس رد شد. بار اول و بار دوم با وجود مخالفت های جدی. پس از سه روز مذاکره و گفتگو، مجلس در 5 اسفند 1390 آن را تصویب کرد.

مهدی قلی در خاطرات و خطرات خود درباره طرح احداث راه آهن محمره به بندر گز و مخالفت دکتر مصدق می نویسد: الغریب مصدق السلطنه با ایجاد کارخانه های قند مخالف بود. راه آهن هیچ منفعت مادی مستقیمی ندارد. گفتم راه آهن به معنای منافع مستقیم مادی نیست. مزایای غیر مستقیم راه آهن بسیار است. دستور هیچ منفعت مادی ندارد، برای منافع کشور ضروری است. شکر در جای خود عرضه می شود و دلیل بر انکار ما کافی نیست.

شما

دروازه گمرک تهران

کلنگ ساختمانی

ساعت 8 صبح روز یکشنبه 23 مهر 1306 به دعوت وزارت فواید عامه و تجارت، وزرا، رجال، نمایندگان مجلس شورای ملی، سفرا، فرماندهان ارتش و اصحاب رسانه از گمرک حسین آباد درب منزل اجتماع کردند. محله تهران کلنگ نقره ای خود را به رضا شاه پهلوی تقدیم می کند که به زمین می رسد و شروع به ساخت ایستگاه مرکزی راه آهن می کند.

منابع مالی احداث ایستگاه مرکزی راه‌آهن و شبکه راه‌آهن کشور بر اساس مصوبه مجلس شورای ملی از محل درآمد مالیاتی حاصل از شکر، شکر و چای بوده است.

قبل از اتمام ساخت راه آهن، دولت قانون انحصار شکر و چای و نمک را وضع کرد و در نهم خرداد 1304 به تصویب مجلس شورای ملی رسید. بر اساس این قانون به ازای هر 3 کیلوگرم شکر 2 ریال و به ازای هر 3 کیلوگرم چای 6 ریال جمع آوری شد و عواید حاصله صرف احداث راه آهن سراسری شد.

شما

رضا شاه در مراسم سراسری ساخت راه آهن ایران

در ابتدا ساخت راه آهن زیر نظر مهندسان مشاور آمریکایی و یک متخصص آلمانی و زیر نظر دولت ایران انجام شد، اما در بهار 1307 ساختمان مرکزی راه آهن به اتحادیه ای مرکب واگذار شد. از یک شرکت آمریکایی و سه شرکت آلمانی. عملیات از شمال و جنوب آغاز شد و مسئولیت بخش جنوبی به آمریکایی ها و مسئولیت بخش شمالی به آلمانی ها واگذار شد.

در سال 1913، یک اتحادیه اسکاندیناوی به نام Compsax عملیات ساخت و ساز را بر عهده گرفت و کار را به چندین شرکت اروپایی واگذار کرد. سرانجام دو قسمت شمالی و جنوبی راه آهن سراسری ایران در 13 شهریور 1317 در منطقه شازند اراک به هم متصل شد. این خط بندر شاهپور در غرب خلیج فارس را به بندر شاه در شرق استان مازندران متصل می کرد.

ساخت راه آهن سراسری در 26 مرداد 1317 به پایان رسید و دو خط شمالی و جنوبی کشور در ایستگاه سمیه به هم متصل شدند.

لرد کرزن، سیاستمدار انگلیسی، نوشت: «همه اشراف ایران، چه شاه و چه دیگران، وجود راه آهن در کشورشان را کلید پیشرفت و توسعه می دانند و به ویژه صدراعظم به من گفت که ایران ندارد. یک انتخاب، اما داشتن یک راه آهن برای رسیدن به پایه های کشورهای اروپایی.” “بله، اینطور نیست.”

خسرو معتضد مورخ کشورمان نیز گفت: راه آهن سراسری جنوب به شمال ایران در سال 1317 در ایستگاه فوزیه وصل شد. در تیرماه 1320 راه آهن سراسری از شرق به شهرستان شاهرود رسید، اما چون انتظار می رفت مشهد مقدس زائران زیادی داشته باشد، تصمیم گرفتند راه آهن را تا مشهد ادامه دهند. راه آهن از شمال غرب کشور تا مرکز شهر ادامه داشت، اما با شروع جنگ جهانی دوم به همین شکل باقی ماند و اشغال ایران اجازه نداد کارها تا سال 1325 ادامه پیدا کند. از این سال تا سال 1335 به علت به دلیل عدم سلامت داخلی، هیچ تداومی برای ساخت خط ملی وجود نداشت. پس از آن با درآمد ناشی از افزایش قیمت نفت و افزایش مالیات، این خط به شهر تبریز و مراکز برخی استان ها رسید. خط ملی در زمان محمدرضا شاه توسعه یافت و تهران را به شهرهای سمنان، مشهد، قزوین، زنجان، اصفهان، یزد و کرمان متصل کرد.

شما

مراسم احداث راه آهن تهران

خطوط قبلی

راه آهن کشور قبل از دوران رضاخان به شرح زیر بود:

23 سال پس از ساخت اولین راه آهن جهان بین دو شهر استاکتون-دارلینگتون انگلستان در سال 1203 این فناوری حمل و نقل وارد ایران شد.

به گفته خسرو معتضد، مورخ معاصر ایران، راه آهن در ایران در دوره قاجار و از اواخر سلطنت محمدشاه در سال 1226 تا آخرین سال سلطنت احمدشاه، آخرین پادشاه سلسله قاجار در 1299 با امتداد 230 کیلومتر در قسمت شمالی و جنوبی به صورت متناوب ساخته شد.

اولین راه آهن ایران در سال آخر سلطنت محمدشاه قاجار توسط فردی گرجی روس به نام خوشتاریا فردی به طول 14 کیلومتر در سال 1226 شمسی بین رشت – بندر پیر بازار – بندر انزلی ساخته شد.

خط بعدی راه آهن تهران-حضرت عبدالعظیم در سال ۱۲۶۱ توسط یک شرکت بلژیکی به طول حدود ۹ کیلومتر و توسط یک روسی سرمایه گذاری شد و ناصرالدین شاه سوار این قطار شد و به سمت شهر ری حرکت کرد.

ساخت خط آهن بعدی توسط روس ها در سال 1291، یک سال قبل از جنگ جهانی اول آغاز شد و در طول جنگ چهار ساله به پایان رسید. این خط شهرهای جلفا و تبریز را به هم متصل می کرد. بسیج نیروهای روس را در استان های خراسان، گیلان، مازندران و آذربایجان که بر اساس عهدنامه 1285 1907 تحت کنترل روسیه بود، تسهیل کرد.

انگلیسی ها همچنین اولین راه آهن را برای تجارت نفت در استان خوزستان ساختند. با شروع جنگ جهانی اول، خط آهن دیگری به طول 67 کیلومتر از کویته عراق به منطقه دزدآباد سیستان و ایالت بلوچستان ساختند. بریتانیا علاوه بر این دو مسیر ریلی، بوشهر را از طریق راه آهن دیگری به برازجان متصل کرد. آخرین خط آهنی که انگلیسی ها در جنوب کشور ساختند، راه آهن میرجاوه – زاهدان در سال 1299 بود.

پروژه راه آهن ایران با 1394 کیلومتر راه آهن در 17 مرداد 1317 به پایان رسید و دو خط شمالی و جنوبی در ایستگاه راه آهن فوزیه (سمیه) به هم متصل شدند و در سوم شهریور 1317 به طور رسمی افتتاح و به بهره برداری رسید.

منبع:

سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، جزوه راه آهن در ایران منتشر شده توسط شرکت راه آهن دولتی ایران

انتهای پیام

[ad_2]
Source link

درباره ی admin

مطلب پیشنهادی

لایسنس نود ۳۲ مخصوص ویندوز سرور بیت استور

لایسنس نود ۳۲ منحصر ویندوز سرور – بیت استور خرید آنتی ویروس , خرید آنتی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.